COMMON RAT (Szczur wedrowny)

(Rattus norvegicus)

Czesto mowi sie, ze w miastach zyje tyle samo szczurow, co ludzi. Faktycznie, szczury korzystaja z kazdej okazji, aby przetrwac, a przebywanie w bezposrednim otoczeniu czlowieka, zapewnia im latwy dostep do zywnosci i schronienia. Szczur wedrowny, brazowy i norweski sa najczesciej spotykanymi gatunkami tego szkodnika w Wielkiej Brytanii. Niegdys bardzo rozpowszechniony szczur sniady, dzisiaj wystepuje rzadko, glownie w portach. Szczury uwaza sie za szkodniki, poniewaz roznosza grozne choroby zakazne, zanieczyszczaja zywnosc i niszcza ludzka wlasnosc.

Wyglad: Cialo doroslego szczura ma ok. 20 - 30 cm dlugosci, a jego ogon mierzy ok. 13 - 23 cm. Szczury waza od 100 do 500 g. Gryzonie sa pokryte futrem z krotkiego wlosia, ktore moze przybierac rozne kolory, ale najczesciej jest brunatno-szare na grzbiecie i szare na brzuchu. Gryzonie maja krepe cialo, tepo zakonczony nos, pazury i male, wlochate uszy. Czasami szczur jest mylony z mysza, chociaz ta ostatnia jest znacznie mniejsza i ma ogon dluzszy od tulowia.

Sposoby inwazji szkodnikow: Szczury chetnie wybieraja budynki mieszkalne i przemyslowe, poszukujac zywnosci, wody i schronienia. Gryzonie ryja rozlegle systemy tuneli wokol budynkow, w zywoplotach, w pryzmach kompostowych i stosach smieci. Szczury dostaja sie do zabudowan wykorzystujac nieodpowiedni projekt, braki konstrukcyjne oraz zly stan budynkow. Aby przedostac sie do wnetrza domu, gryzonie korzystaja z otwartych, uszkodzonych lub nieszczelnych okien i drzwi, przestrzeni wokol rur i przewodow, ubytkow, otworow i dziur w scianach oraz w drewnianych elementach budynkow jak rowniez z uszkodzonych rur kanalizacyjnych i drenazowych, szybow kanalizacyjnych oraz innych wolnych przestrzeni i kanalow. Zwierzeta potrafia wysoko skakac i wspinac sie po stromych powierzchniach, sa rowniez dobrymi plywakami, dlatego nawet trudne przeszkody nie stanowia dla nich problemu. W sprzyjajacych warunkach - przy dostatku pozywienia, braku naturalnych wrogow i bez odpowiedniej deratyzacji, populacja szczurow rozrasta sie blyskawicznie, poniewaz w ciagu roku kazda samica jest zdolna do 7 miotow po 8-12 mlodych.

Srodowisko: Szczury zyja w hierarchicznie zorganizowanych grupach, zarowno wewnatrz jak i na zewnatrz budynkow. Gryzonie sa rozpowszechnione w miastach i na wsi. Wedlug niektorych szacunkow w Wielkiej Brytanii jest 80 milionow szczurow. Czesto zdarza sie, ze gryzonie szukaja schronienia w cieplych miejscach, gdzie bez przeszkod moga sie rozmnazac i maja latwy dostep do pozywienia. Sprawia to, ze na inwazje szczurow w rownym stopniu, sa narazone budynki mieszkalne, uzytkowe, biurowe i przemyslowe, restauracje, bary, hotele, szpitale, szkoly, sklepy, magazyny, szopy i spichlerze. Zwierzeta wykorzystuja roznego rodzaju jamy, tunele, instalacje i inne trudno dostepne miejsca w budynku, aby wychowywac potomstwo, odpoczywac i ukrywac sie. Szczury sa wszystkozerne, chociaz preferuja ziarna zboz. Gryzonie musza duzo pic, dlatego mozna jest czesto spotkac w okolicy zbiornikow z woda. Zyjac w otoczeniu czlowieka, szczury zeruja na ludzkiej zywnosci, przede wszystkim na produktach macznych, mlecznych i miesnych jak rowniez na owocach i warzywach.

Wykrywanie: Szczury sa aktywne glownie w nocy, chociaz w ciagu dnia rowniez mozna zauwazyc osobniki szukajace pozywienia i schronienia. Gryzonie sa bardzo wrazliwe na wszelkiego rodzaju dzwieki i nieufne, jezeli w ich otoczeniu pojawia sie nowe przedmioty. Ich zmysly powonienia i smaku sa bardzo dobrze rozwiniete. W efekcie szczury sa bardzo plochliwe i maja znakomita orientacje w otaczajacym je terenie. Wszystko to sprawia, ze trudno dostrzec zywego gryzonia, nawet, gdy przebywa poza kryjowka. Nie mniej jednak, wykrycie samej plagi nie nastrecza wiekszych klopotow, poniewaz szczury pozostawiaja wyraznie slady swojej obecnosci, do ktorych naleza przede wszystkim odciski zebow na materialach budowlanych, tynkach, drewnianych elementach pomieszczen, meblach, opakowaniach srodkow spozywczych i samej zywnosci. Gryzienie przedmiotow stanowi integralna czesc naturalnego zachowania szczurow, ktore w ten sposob utrzymuja zeby w dobrym stanie, dostaja sie do zywnosci i gromadza material na budowe gniazd. W wyniku tego zachowania, w pomieszczeniach opanowanych przez gryzonie, mozna znalezc drobne smieci, scinki drewna, skrawki papieru, kawalki tekstyliow oraz resztki nadgryzionego jedzenia. Szczurze odchody sa kolejnym wyraznym znakiem obecnosci szkodnikow w budynku. Odchody gryzoni sa czarne, w ksztalcie malych walkow o dlugosci 1,5 - 2 cm, i najczesciej leza w grupach. Szczury buduja tunele zakonczone otworami o srednicy 8 - 10 cm, ktore sluza jako wejscia. Tego rodzaju dziury mozna znalezc wokol budynku, w podlogach, scianach i pod progami domostw. Szczury regularnie poruszaja sie po tych samych trasach, gdzie pozostawiaja wyrazne slady tlustych plam brudu oraz naturalnych olejow pochodzacych z ich siersci. Na zewnatrz budynku trasy uzywane przez szczury przypominaja waskie sciezki o szerokosci ok. 5 - 7 cm, z wydeptana roslinnoscia. Czasami mozna zauwazyc wyrazne slady szczurzych lap na piaszczystej lub zakurzonej powierzchni. Oprocz tego, plamy moczu i wlosy na wykladzinach podlogowych oraz ostry zapach futra gryzoni, jednoznacznie wskazuja na obecnosc duzej populacji szkodnikow w danym pomieszczeniu. Zdarza sie, ze w nocy, mozna wyraznie uslyszec piski i odglosy gryzienia wydawane przez szczury.

Zagrozenia dla zdrowia i majatku: Szczury przenosza wiele niebezpiecznych chorob jak leptospiroze, salmonelloze (zatrucie pokarmowe), tasiemca i wscieklizne. Najczestsza przyczyna infekcji u ludzi jest spozycie zywnosci skazonej moczem i sluzem gryzoni. Oprocz roznoszenia chorob, szczury niszcza plony i zapasy zywnosci jak rowniez konstrukcje budynkow. Zanieczyszczajac produkty zywnosciowe swoimi odchodami, moczem, wydzielinami i wlosami, gryzonie niwecza znacznie wiecej pozywienia niz sa w stanie zjesc. Gryzac wszystko w swoim otoczeniu, szczury potrafia powaznie uszkodzic drewniane konstrukcje budynkow, sciany, kable elektryczne i telefoniczne, instalacje jak rowniez inne elementy wyposazenia budynkow. W ten sposob gryzonie przysparzaja znacznych strat zarowno osobom prywatnym jak i instytucjom publicznym.

Higiena i porzadek: Wysoki standard higieny i utrzymywanie porzadku w budynku i jego otoczeniu wraz z odpowiednimi srodkami ochronnymi, maja podstawowe znaczenie w zapobieganiu i ograniczaniu inwazji szkodnikow. Zabudowania nalezy czesto sprawdzac, zwracajac uwage na okolicznosci, ktore moga sprzyjac gryzoniom. Nalezy przede wszystkim uszczelnic dziury, szczeliny i inne otwory przechodzace przez sciany budynku. Istotnym jest, aby szybko naprawiac uszkodzona kanalizacje i wymieniac nieszczelne rury jak rowniez zabezpieczac studzienki sciekowe i wlazy. Otoczenie budynku nalezy czesto i gruntownie sprzatac, poniewaz rozrzucone smieci, pryzmy kompostu, stosy drewna, zarosniete ogrodki i geste listowie stwarzaja szczurom znakomite warunki do budowania gniazd i rozmnazania sie. Skrzynie, kubly i pojemniki z zywnoscia lub odpadami domowymi nalezy chronic pokrywami, a karmniki dla ptakow i miejsca z karma dla zwierzat domowych, regularnie kontrolowac na obecnosc gryzoni. Oprocz tego, utrzymywanie pomieszczen mieszkalnych i roboczych w czystosci, usuwanie resztek jedzenia jak rowniez przechowywanie pozywienia w zamknietych pojemnikach pozwala znacznie zmniejszyc zagrozenie inwazja szkodnikow.

Profesjonalna deratyzacja: Jezeli budynek zostal juz opanowany przez populacje szczurow, tylko firma wyspecjalizowana w zwalczaniu gryzoni, jest w stanie skutecznie pozbyc sie wszystkich szkodnikow. Srodki zapobiegawcze, ktorych celem jest utrzymanie budynku i jego otoczenia w czystosci i porzadku, moga jedynie zredukowac liczbe szkodnikow w danej populacji, ale nie sa w stanie calkowicie wyeliminowac plagi szczurow. W takich sytuacjach nalezy koniecznie rozmiescic trutki i pulapki na szczury w miejscach, gdzie gryzonie przebywaja i poruszaja sie. Trutka dziala, jezeli szczur ja polknie, dlatego srodki gryzoniobojcze zazwyczaj laczy sie z pozywieniem, atrakcyjnym dla szkodnikow, jak przykladowo z produktami zbozowymi lub roznego rodzaju ziarnami. Przy rozmieszczaniu przynet specjalisci od deratyzacji biora pod uwage zachowanie szczurow. Uzywaja specjalnych pudelek lub pojemnikow z przyneta, aby nie dopuscic do kontaktu ludzi i zwierzat domowych z trutka na szczury.

> powrot